พระบาง พระคู่บ้านคู่บ้านคู่เมือง ของเมืองหลวงพระบาง ประเทศลาว พระบางเป็นพระพุทธรูปปางห้ามสมุทร ตามความเชื่อตามตำนานแล้ว พระเจ้ากรุงอิทรปัต กษัตริย์เขมร ได้มาจากเมืองลังกา หล่อขึ้นโดย พระอรหันต์ นาม จุลนาคเถระ หล่อจาก ทองคำ ผสมทองแดง ทองเหลือง เป็นทองกว่า 90 % ในการหล่อ ได้มีการบรรจ ุพระบรมสารีริกธาตุ 6 ตำแหน่ง จากตำนาน เจ้าฟ้างุ้ม ได้อภิเษกสมรสกับธิดาของเจ้าพระเจ้ากรุงอินทรปัต เมื่อทรงได้ชัยชนะ กับเมืองเชียงดง เชียงทอง จึงขออัญเชิญพระบางมาไว้ที่เมือง พร้อมเปลี่ยนชื่อเมืองไปเป็นเมืองหลวงพระบาง แต่ด้วยพม่ายกทัพมา ตีเมือง จึงนำพระบางไปซ่อน พร้อมย้าย เมืองลงมาที่ เมืองเวียงจันทน์
แต่ตามศิลปกรรมแล้ว พุทธลักษณะของพระบาง เป็นศิลปะแบบเขมร ช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 เชื่อว่าน่าจะเป็ฯพระพุทธรูปที่สร้าง โดยช่างฝีมือ เขมรโบราณ ตามหนังสือ ชนชาติไทย ของพลตรี หลวงวิจิตรวาทการ กว่าถึงพระบาง ว่าตามเอกสารเชื่อว่่า ได้มาจากเขมร ตอนที่เจ้าฟ้างุ้ม ได้อภิเษกกับธิดาองค์โต ตาม ธรรมเนียมที่การแต่งออก จะให้พระคู่บ้านคู่เมือง ไปเป็นมิ่งขวัญ